Kolejny triumf Litwy na festiwalu Sundance: film rozgrywający się w Wilnie zdobywa nagrodę za reżyserię

Film rozgrywający się w Wilnie, a mianowicie - „Jak się rozwieść w czasie wojny?” zdobywa nagrodę za reżyserię na Festiwalu Filmowym Sundance. Akcja filmu rozgrywa się w pierwszych miesiącach rosyjskiej inwazji na Ukrainę, kiedy to Wilno powitało 19 000 uchodźców. Przedstawia on rodzinę przechodzącą kryzys osobisty i polityczny.

Litewski film „ Jak się rozwieść w czasie wojny?” zdobył nagrodę za reżyserię w kategorii dramatu kina światowego na Festiwalu Filmowym Sundance w 2026 roku. Ten mroczny dramat komediowy, wyreżyserowany przez Andriusa Blaževičiusa, rozgrywa się w całości w Wilnie, natomiast tło stanowi rosyjska inwazja na Ukrainę w roku 2022.

Rozwód tuż przed atakiem Rosji na Ukrainę

Film opowiada historię Mariji, ambitnej dyrektorki, która wybiera najgorszy możliwy moment na wszczęcie postępowania rozwodowego z mężem. Jest to na dzień przed atakiem Rosji na Ukrainę. Para, zmagając się z rozpadającym się związkiem, jest zmuszona zmierzyć się z własnymi przywilejami i kompromisami moralnymi, podczas gdy wojna toczy się zaledwie kilkaset kilometrów dalej.

W pierwszym roku inwazji, litewska stolica przyjęła 19 tysięcy uchodźców. Film uwypukla gotowość miejscowej ludności do przyjęcia osób uciekających przed konfliktem. Temat ten stanowi także jeden z głównych wątków fabularnych. Oferuje również aktualną refleksję na temat konfliktu, który wywarł głęboki wpływ na Polskę. Otworzyła ona ramiona na bezprecedensowy napływ uchodźców, sięgający około 1,55 miliona osób w samym roku 2022. Wiele z głównych wątków poruszonych w filmie niewątpliwie rezonować będzie także z widzami z tego kraju.

Magazyn Variety pochwalił główne role w filmie, uznając je za „dopracowane, delikatnie ironiczne występy”, natomiast magazyn The Film Verdict nazwał produkcję „inteligentną” i odnotował jedną z sekwencji jako „jedną z najlepszych scen rozpadu małżeństwa w ostatnich latach”.

„Wilno było idealnym miejscem dla tej historii. Chciałem nakręcić film o Europie i poszukiwałem stolicy, w której mógłbym uchwycić ten konkretny moment 2022 roku” – powiedział reżyser Andrius Blaževičius. „Wilno w 2022 roku było miastem odmienionym. Pojawiło się w nim mnóstwo uchodźców ukraińskich, a wszędzie pojawiły się ukraińskie flagi. Jako że jest to stolica, to właśnie tam reakcja kraju na wojnę była bardzo widoczna. Widać było napięcie pomiędzy normalnym życiem a kryzysem geopolitycznym. Samo miasto zachowało wizualne ślady tego historycznego momentu, co bardzo ułatwiło uchwycenie tej dokumentalnej rzeczywistości. Kiedy kręciliśmy film trzy lata później, flagi z lutego i marca 2022 roku wciąż wisiały na ulicach”.

Wilno jako tło nagradzanych filmów i seriali

W filmie zaprezentowano Wilno w sposób dość kompleksowy. Główne zdjęcia powstały na terenie wpisanej na listę UNESCO starówki oraz w dzielnicy Antaviliai.

W ostatnich latach, Wilno stało się kluczowym europejskim centrum filmowym. Nawiązało współpracę z sąsiadującą Polską, by przenieść na ekrany szereg projektów. W roku 2022, polscy filmowcy współpracowali z litewską firmą produkcyjną Inscript, aby przenieść na ekrany współczesną opowieść kryminalną „Jak zakochałam się w gangsterze?”. Film ten wykorzystał jedno z najbardziej charakterystycznych miejsc filmowych w mieście, a mianowicie – opuszczony kompleks więzienny na Łukiszkach, który pojawił się również w czwartym sezonie serialu „Stranger Things”.

„Jesteśmy dumni, że film „Jak się rozwieść w czasie wojny?”, wspierany przez nowo utworzony Wileński Fundusz Filmowy, tak szybko zyskuje uznanie międzynarodowe” – komentuje Jūratė Pazikaitė, szefowa Wileńskiego Biura Filmowego, które administruje Wileńskim Funduszem Filmowym. Fundusz utworzony został w roku 2025 w celu przyznawania środków finansowych na rzecz międzynarodowych koprodukcji realizowanych w stolicy Litwy.

Według szefowej, Wilno jest miastem, które pielęgnuje i podtrzymuje dynamiczny ekosystem filmowy, łączący twórców, producentów i pozostałe strony zainteresowane.

Choć wileńska starówka i socmodernistyczne budynki pozostają najpopularniejszymi miejscami filmowymi w mieście, ekipy filmowe wykorzystują również miejskie tereny zielone, w tym parki i jeziora, a także zabytkowe więzienie Łukiszki oraz modną, postindustrialną dzielnicę Nowe Miasto. W roku 2025, Wilno otworzyło się na szeroką gamę gatunków filmowych: dramaty historyczne, filmy dla dzieci, seriale kryminalne i science fiction, thrillery akcji oraz wiele innych.

Kolejne kinowe zwycięstwo Litwy

W międzynarodowej koprodukcji wystąpili utalentowani artyści z Litwy, Luksemburga, Irlandii i Czech. W rolach głównych wystąpili Marius Repšys i Žygimantė Elena Jakštaitė, laureatka nagrody European Shooting Stars.

„Jak się rozwieść w czasie wojny?” to trzeci film fabularny Blaževičiusa. Jego poprzednie dzieła, „Święty” i „Biegacz”, zdobyły łącznie osiem Srebrnych Żurawi – litewskich nagród filmowych. Film miał swoją europejską premierę na Festiwalu Filmowym w Göteborgu w styczniu 2026 roku.

W ostatnich latach, litewska kinematografia dynamicznie się rozwija. W roku 2003, film Mariji Kavtaradze zdobył nagrodę Sundance za reżyserię za film „Slow”, w roku 2024 film „Toxic” Saulė Bliuvaitė zdobył Złotego Lamparta, natomiast Laurynas Bareiša uzyskał nagrodę dla najlepszego reżysera za film „Drowning Dry” na Festiwalu Filmowym w Locarno w roku 2024.