Czterech polskich artystów w gronie dwudziestu twórców na dużej wystawie poświęconej pokoleniu Z w Muzeum MO w Wilnie

Pokolenie Z dorasta w czasach naznaczonych konfliktami geopolitycznymi, zagrożeniami klimatycznymi, presją związaną ze zdrowiem psychicznym i niepewnością ekonomiczną. Wystawa „Gen Z. All at Once”, która zostanie otwarta 18 kwietnia w Muzeum MO w Wilnie, zgromadzi artystów urodzonych w latach 1993–2001, których prace zgłębiają znaczenie dorastania w świecie, w którym strach i przyjemność, a także rzeczywistość online i ta prawdziwa, nie są już od siebie oddzielone. Wśród artystów biorących udział w wystawie znajdą się również polscy twórcy: Weronika Wysocka, Oksana Pawełko, Helena Parys i Ant Łakomsk.

W obliczu światowych zawirowań i kryzysów żadne pokolenie nie odczuwa tego tak dotkliwie jak pokolenie Z: 6 na 10 osób przyznaje, że czuje się przytłoczonych wiadomościami i wydarzeniami ze świata. Jednak według raportu UNICEF, Pokolenie Z chętniej niż inne grupy wiekowe śledzi wiadomości – motywuje je do tego silne poczucie odpowiedzialności za przyszłość.

W Polsce ta tendencja jest wyraźnie widoczna. Badanie z 2025 roku przeprowadzone przez Friedrich Naumann Foundation pokazują, że dla znacznej części polskiego pokolenia Z szczęście i zdrowie psychiczne są ważniejsze niż szybki awans zawodowy – aż 62% z nich twierdzi, że bardziej ceni sobie dobre samopoczucie niż karierę.

Wystawa Gen Z. All at Once, która zostanie otwarta 18 kwietnia w Wilnie w Muzeum MO, zgromadzi dwudziestu artystów urodzonych w latach 1993–2001, pochodzących z jedenastu krajów Europy Środkowej i Wschodniej. Wśród nich znajdzie się czterech polskich twórców: Weronika Wysocka, Oksana Pawełko, Helena Parys, i Ant Łakomsk. Wystawa pokazuje, jak to jest dorastać w świecie, w którym nic nie pozostaje oddzielne – ani strach od przyjemności, ani sfery prywatnej od publicznej, ani świata online od rzeczywistości.

Kuratorem wystawy jest Michal Novotný, kurator z Galerii Narodowej w Pradze, a współkuratorem Marius Armonas, kurator z MO Museum. „Z czasem stało się dla mnie jasne, że to pierwsze pokolenie, które większość swojego okresu dojrzewania spędziło w mediach społecznościowych. Widziałem, jak głęboko wpłynęło to na ich postrzeganie samych siebie” – powiedział Novotný.

„Przy tworzeniu tej wystawy ważne było pytanie, w jaki sposób – i czy w ogóle – kryteria pokoleniowe i geograficzne mogą ją znacząco ukształtować. Odpowiedzieliśmy na te pytania, skupiając się na indywidualnych perspektywach artystów i przyjmując elastyczne, ale praktyczne podejście zarówno do pokolenia, jak i terytorium. Dla Muzeum MO odzwierciedla to chęć nawiązania nowych dialogów – wyjścia poza dominujące zachodnie narracje artystyczne i odkrywania procesów twórczych mniej znanymi ścieżkami” – mówi Milda Ivanauskienė, dyrektorka Muzeum MO.

Wystawa poświęcona jest artystom, którzy urodzili się, mieszkają i/lub pracują na Litwie, Łotwie, w Estonii, na Słowacji, w Gruzji, Czechach, na Ukrainie, w Polsce, Bułgarii, Rumunii, Chorwacji i na Węgrzech. Wystawa nie ma jednej narracji ani struktury tematycznej, a raczej ma charakter przeglądu, pozwalającego zwiedzającym dostrzec powtarzające się postawy wyłaniające się z różnorodności podejść artystycznych.

Twórczość polskich artystów naturalnie wtapia się w dzieła ich zagranicznych odpowiedników. Na przykład cykl autoportretów Heleny Parys przedstawia znane kobiece archetypy – femme fatale, znudzoną dziewczynę, wyczerpaną muzę – namalowane z wystarczającym realizmem, by uwodzić, i z wystarczającą ironią, by niepokoić. Wspólna praca Weroniki Wysockiej i Oksany Pawełko rozpoczyna się mistyczną ceremonią, która ma na celu ponowne połączenie ludzi z ich pierwotnymi instynktami – dopóki nie wkracza współczesny świat, niosąc ze sobą wszystkie swoje nierozwiązane napięcia. Z kolei obrazy Ant Łakomskiej uchwyciły postacie zawieszone między snem a pamięcią – delikatne, nostalgiczne, zawieszone w cichej nieobecności, ani w pełni tu, ani w pełni tam.

Celem wystawy jest pokonanie pogłębiających się podziałów pokoleniowych w czasach szybkich zmian. Chce ona zbliżyć perspektywę najmłodszego pokolenia do szerszej publiczności, przypominając nam jednocześnie, że świat, w którym teraz szukają swojego głosu, został w dużej mierze ukształtowany przez tych, którzy przyszli przed nimi.

Gen Z. All at Once można oglądać w Muzeum MO w Wilnie do 30 sierpnia 2026 roku.

O Muzeum MO

MO Museum to prywatne muzeum sztuki współczesnej w Wilnie, poświęcone sztuce nowoczesnej i jej wymianie z międzynarodową sceną artystyczną. Od momentu otwarcia w 2018 roku MO Museum stało się jedną z wiodących instytucji kulturalnych w regionie bałtyckim, znaną ze swoich ambitnych projektów kuratorskich, zaangażowania społecznego i międzynarodowego zasięgu. Muzeum pojawiało się w czołowych mediach poświęconych sztuce, takich jak Arte i jest popularnym miejscem wśród miłośników sztuki z całego świata.